Meer huiseigenaren krijgen te maken met hogere hypotheeklasten
De gestegen hypotheekrente werkt de komende jaren geleidelijk door in de maandlasten van bestaande huiseigenaren. Voor het doorsnee huishouden met een variabele rente of een renteherziening vóór eind 2028 stijgen de bruto maandlasten naar schatting met €150.
De meeste huishoudens lijken deze stijging te kunnen opvangen, maar voor sommige huishoudens kunnen de hogere lasten tot financiële druk leiden. Daarvoor waarschuwt De Nederlandsche Bank (DNB) na een analyse van hypotheekdata van banken.
Hypotheekrente flink gestegen
De hypotheekrente is de afgelopen jaren flink gestegen. Vijf jaar geleden lag de gemiddelde rente op nieuwe hypotheken rond 1,6%. In september van dit jaar was die gestegen tot boven de 4%. Nieuwe huizenkopers merken dit direct: zij betalen een hogere hypotheekrente en kunnen daardoor minder lenen.
Voor veel bestaande huiseigenaren is dat anders. Ze hebben hun hypotheekrente voor langere tijd vastgezet en merken nog weinig van de rentestijging. Maar wanneer hun rentevaste periode afloopt, kan de nieuwe rente flink hoger liggen, vooral als zij hun hypotheek tegen een historisch lage rente hebben afgesloten.
DNB onderzoekt deze ontwikkeling omdat hogere hypotheeklasten de financiële kwetsbaarheid van huishoudens kunnen vergroten. Als zij daardoor moeite krijgen om hun hypotheek te betalen, kan dit ook gevolgen hebben voor hypotheekverstrekkers.
Verschillen in de stijging van maandlasten
Van de uitstaande hypotheekschuld bij banken heeft 3% een variabele rente en krijgt 16% vóór eind 2028 te maken met een renteherziening. Die renteherziening zou in bijna alle gevallen tot een hogere rente leiden. Bij ongeveer 11% van de uitstaande hypotheekschuld kan de rente met meer dan twee procentpunten toenemen.
Dat gaat om ongeveer 950.000 huishoudens. Voor het doorsnee huishouden stijgen de bruto maandlasten met naar schatting €150, maar de verschillen zijn aanzienlijk: voor een kwart van de huishoudens is de stijging minder dan €50, terwijl een ander kwart meer dan €300 extra gaat betalen. De stijging van de netto maandlasten kan lager zijn door de hypotheekrenteaftrek; verschillen daarin zijn niet meegenomen in deze berekening.
Na de renteherziening besteden deze huishoudens een groter deel van het inkomen aan de hypotheek. Voor het doorsnee huishouden lopen de bruto hypotheeklasten op van 20% naar 24% van het netto-inkomen. Daarbij is ervan uitgegaan dat het inkomen sinds het afsluiten van de hypotheek is gestegen met de gemiddelde loongroei.
Meer huishoudens onder kritische grens
Internationale instanties, zoal de Europese Centale Bank, zien woonlasten van meer dan 40% van het inkomen als een signaal van mogelijke financiële kwetsbaarheid. De meeste huishoudens blijven na renteherziening onder deze grens. Wel neemt het aandeel huishoudens met relatief hoge hypotheeklasten toe.
Van de onderzochte huishoudens met een variabele rente of renteherziening vóór eind 2028 besteedt 8% na de renteherziening meer dan 40% van het netto-inkomen aan hypotheeklasten, tegenover 4% vóór de renteherziening. Dat komt neer op ongeveer 60.000 huishoudens na renteherziening, tegenover 30.000 daarvoor.
De geleidelijke doorwerking van hypotheekrentes hangt samen met de lange rentevaste periodes van Nederlandse hypotheken, licht DNB toe. Vooral in de periode 2019-2022, toen de hypotheekrentes historisch laag waren, kozen huishoudens relatief vaak voor een rentevaste periode van meer dan tien jaar. Sinds 2022 is bij nieuw afgesloten hypotheken een verschuiving zichtbaar naar rentevaste periodes van vijf tot en met tien jaar (zie de DNB-AFM Monitor Leennormen). Hierdoor kunnen renteveranderingen bij deze hypotheken in de toekomst sneller doorwerken in de maandlasten.
Univé: studieschuld belemmert woningaankoop
Een kwart van de Nederlanders met een studieschuld geeft aan hierdoor een woning niet te hebben kunnen kopen. Dat blijkt uit onderzoek van Univé, uitgevoerd door PanelWizard onder 1.456 Nederlanders die hun eerste woning hebben gekocht of dat binnen vijf jaar willen doen.
Maar liefst een op de drie stelt de woningaankoop uit vanwege de studieschuld en een vergelijkbaar aandeel heeft de woonwensen aangepast. Bijna twee op de drie mensen met een studieschuld geven aan te weten hoe de huidige regels voor studieschulden hun hypotheekmogelijkheden beïnvloeden. Driekwart verwacht door de studieschuld minder hypotheek te kunnen krijgen.
Bron: Meer huiseigenaren krijgen te maken met hogere hypotheeklasten | Vastgoedactueel
Bekijk het gehele artikel
